Jednym z tematów poruszonych w polskiej przestrzeni publicznej w związku z ostatnimi burzliwymi wydarzeniami w polityce wewnętrznej stała się problematyka prawa świadka do ustanowienia pełnomocnika.

Wprawdzie świadek nie jest stroną postępowania karnego, jednak ujawniane w procesie okoliczności niejednokrotnie dotyczą jego interesu prawnego. Składane przez świadka zeznania – które pod rygorem odpowiedzialności karnej musi złożyć zgodnie z prawdą – mogą bezpośrednio lub pośrednio obciążyć bliskie mu osoby lub jego samego. Zdarza się, że osoba, co do której istnieją przypuszczenia – niebędące jeszcze „uzasadnionymi podejrzeniami” pozwalającymi na postawienie zarzutu – co do jej związku z czynem zabronionym, przesłuchiwana jest w charakterze świadka, a dopiero potem uzyskuje status podejrzanego. Pomimo że jej zeznania nie mogą wówczas posłużyć jako dowód w sprawie, z reguły pozostają one w aktach postępowania i poniekąd wpływają na ustalenia faktyczne, a nawet bywają wykorzystywane przez biegłych, na opinii których opiera się z kolei sąd, wydając wyrok.

O czym powinieneś pamiętać jako świadek?

• jeśli jesteś osobą najbliższą dla podejrzanego (oskarżonego), a więc małżonkiem, wstępnym (rodzicem, babcią/dziadkiem), zstępnym (dzieckiem, wnuczką/wnukiem), siostrą/bratem, powinowatym w tej samej linii lub stopniu, przysposobionym/przysposabiającym lub jego małżonkiem albo osobą pozostającą we wspólnym pożyciu – masz prawo odmówić zeznań
  • prawo to przysługuje Ci także w razie ustania małżeństwa lub przysposobienia!
• jeśli w innej sprawie jesteś podejrzany (oskarżony) o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem, w ramach którego jesteś przesłuchiwany – masz prawo odmówić zeznań
• jeżeli odpowiedź na zadane pytanie mogłaby narazić Ciebie lub osobę dla Ciebie najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe – masz prawo uchylić się od odpowiedzi na pytanie
• jeśli pozostajesz z podejrzanym (oskarżonym) w szczególnie bliskim stosunku osobistym – masz prawo wnosić o zwolnienie od złożenia zeznania lub odpowiedzi na pytania
• jeśli treść zeznań składanych na rozprawie mogłaby narazić Ciebie lub osobę dla Ciebie najbliższą na hańbę – masz prawo żądać, aby przesłuchanie odbyło się na rozprawie z wyłączeniem jawności

Obecność pełnomocnika, czuwającego nad prawidłowym przebiegiem przesłuchania, w razie potrzeby gotowego zareagować, aby zabezpieczyć Twój interes i uchronić Cię przed negatywnymi konsekwencjami procesowymi, z pewnością ułatwi Ci realizację Twoich praw jako świadka. Uczestniczyłam już w niejednym przesłuchaniu i wielokrotnie doświadczyłam, jak wiele – zwłaszcza na początkowym etapie postępowania karnego, gdy toczy się ono jeszcze „w sprawie”, a nie „przeciwko” konkretnej osobie – może zmienić udział profesjonalnego pełnomocnika.